Ondersteboven Bekeken zet de gevestigde orde op de kopMeld je nu aan voor de tweede cursus!
Meld je nu aan voor een van onze de kennissessiesKlik hier voor de events
Workshops en interactieve sessiesVoor én met deelnemers!
Leren van ervaring en kennis uit het netwerk!

De Twentse visie en aanpak naar CO2 -neutraal

Datum bericht: 11 december 2018

De energietransitie is een landelijke opgave om in 2050 het huizenbezit naar CO2 neutraal te krijgen. Ook in Twente wordt gewerkt aan een CO2 neutrale gebouwde omgeving met wijkgerichte aanpakken waar overheden, woningcorporaties, ondernemers en kennisinstellingen de handen ineenslaan. Er is niet één oplossing om tot een CO2-neutrale woningvoorraad te komen in Twente. Daarom werden tijdens de kennissessie op 6 december, die Pioneering organiseerde in nauwe samenwerking met de Agenda voor Twente, WoON en Provincie Overijssel, de bijna 100 deelnemers meegenomen in de laatste ontwikkelingen, best practices en mogelijkheden die interessant zijn voor iedereen die zich bezighoudt met het versnellen van de energietransitie.

Bij de opening van de kennissessie ging Rutger Vrielink, directeur van Pioneering vooral in op de maatschappelijke thema’s en urgentie. Zijn conclusie “We zullen gezamenlijk de CO2-reductie moeten aanpakken. We hebben elkaar nodig” werd ook door de andere sprekers telkens weer benadrukt.
 
Vanuit de Agenda voor Twente beet Wethouder Martha van Abbema, wethouder duurzaamheid en economie van de gemeente Twenterand, de spits af.  Met Earth is calling Twente…’ geven alle Twentse gemeenten het signaal af dat we aan de slag moeten, en dat we dat samen moeten doen. In Twente geven we hier middels de gezamenlijke Investeringsagenda voor Twente vorm aan met vier actielijnen: 1. Techniek als motor; 2. Arbeidsmarkt en talent; 3. Bereikbaarheid & vestigingsklimaat en 4. circulaire economie en duurzaamheid. In haar presentatie waren de opgaven en doelen voor de actielijn aangegeven. Er zijn flinke uitdagingen op gebied van klimaat, water en circulaire economie, en de gebouwde omgeving is daarbij erg belangrijk. Deze uitdagingen worden naast een maatschappelijke opgave ook als een economische kans gezien. Het geeft nieuwe mogelijkheden voor het bedrijfsleven, onderwijs en de arbeidsmarkt. Voor de energietransitie zijn veel mensen nodig, met de juiste vaardigheden. Ook hier ligt een grote opgave. Het Klimaatakkoord van Parijs (bijna 50 % CO2-reductie in 2030) geeft een belangrijke sturende rol voor de Twentse decentrale overheden in Regionale Energie Strategie Twente (REST)
 

Twentse corporaties als startmotor?!

Net als landelijk wordt ook in Twente naar de woningcorporaties gekeken als potentiële “Startmotor”, aldus Harry Rupert naast directeur bij Welbions vandaag aanwezig vanuit zijn rol als Voorzitter Werkgroep Duurzaamheid van WoON om de visie van de corporaties toe te lichten. Volgens hem gaat het niet alleen om CO2-neutrale gebouwen in 2050, maatregelen voor hemelwater i.v.m. de klimaatverandering en circulair bouwen, maar ook om woonlasten, gedragsverandering bij huurders en de noodzaak van experimenten. De communicatie is belangrijk om weg te komen bij de gedachte: “de corporatie regelt het wel voor mij”, naar “de invloed van mijn persoonlijke duurzaamheidsgedrag”. Dit vraagt dus om de juiste communicatie. Burgers moeten meegenomen worden in deze opgave. “We zijn de vrijblijvendheid voorbij,” vervolgde hij. “De stand van zaken in de techniek is een dilemma. We weten dat de komende 10 jaar nieuwe technieken en ontwikkelingen aankomen. Geen keuze maken en wachten is echter geen optie. Experimenten zijn daarom nodig om de transitie verder op gang te helpen, anders komen we niet verder”. 
 
Daarnaast is het ook van belang dat we nog meer gaan samenwerken met partijen die niet direct voor de hand liggen. Hierbij kun je denken aan bv het Waterschap en met het Deltaplan Klimaatbewust Bouwen. Klik hier voor de presentatie.
 

Samen naar aardgasvrij in wijk Nijverheid

Het aardgasvrij maken op wijkniveau heeft momenteel erg veel aandacht. Tijdens de sessie werd dit thema vanuit twee kanten toegelicht. Eric Kouters, projectleider “Warmteplannen” ging namens het project GO-Duurzaam in zijn presentatie in op het proces van de warmteplannen in Enschede en Hengelo die onder zijn leiding momenteel vormgegeven worden. Bert Schipper, senior-adviseur strategie en beleid Welbions ging in zijn presentatie daarna specifiek in op de wijk Nijverheid.
 
 
 
De aanpak in de wijk Nijverheid kenmerkt zich door zorgvuldigheid, beheersbaarheid en realisme, met daarnaast een business case. Enkele belangrijke aandachtspunten zitten ten eerste in de communicatie richting de bewoners. Het aanbod moet interessant zijn voor zowel huurders als particuliere woningeigenaren. De vraag hierbij is alleen: hoe krijg je niet alleen de vooroplopers mee, maar ook de volgers? Daarom wordt in Nijverheid intensief samengewerkt met BON, de bewonersorganisatie. In het algemeen zie je hierbij een omslag van “het kan” naar “het moet”. Ook wordt gecommuniceerd via de website https://www.hengeloaardgasvrij.nl. De boodschap begint bij de bewoners te leven. Bij de bijeenkomst, die 2 weken na de toekenning van de subsidie plaatsvond, waren 250 mensen aanwezig. Vanuit communicatie is gebleken dat het betrekken van scholen ook interessant is in het bereiken van een brede doelgroep. De faculteit Communicatiewetenschappen van de UT begeleidt twee focusgroepen. Bij de klantreis gaat het om waarde creatie. 
 
Beleidsmatig begint de transitie in Nijverheid bij de wijkvisie: het sociaal-maatschappelijke deel, zaken als demografie, verloop etc. in deze karakteristieke, markante wijk met mooie elementen. Het tweede belangrijke punt is het combineren van het warmtenet met andere opgaves in de wijk.  Welbions is daarom gestart met een wijkvisie die over 2050 heen loopt en waarbij fors geïnvesteerd wordt in duurzame renovatie en nieuwbouw voor de komende 25 tot 30 jaar.
 
Ook technisch komen er vragen aan de orde zoals “hebben we voor het verwarmen van de woningen (na een vorm van isolatie) een hoog- of laagtemperatuur warmtenet nodig en al dan niet een hybride systeem”? Hier wordt op dit moment onderzoek naar gedaan. Bijkomende zaken zijn de financierbaarheid van verduurzaming van woningen en geen ruimte hebben voor investeringen ten gevolge van de aftopping van huren. Voor de financierbaarheid en het beperken van de overlast lijkt het interessant om zaken als het vervangen van het riool en de aanleg van glasvezel interessant gelijktijdig mee te nemen. 
 
Wouter Huuskes, adjunct-directeur Basiswonen van Trebbe, gaf daarna zijn visie op de energietransitie. “Er is urgentie, dat is duidelijk. Met het maken van afspraken over normering moeten we gezamenlijk aan het werk”. Deze visie is mede tot stand gekomen op basis van ervaringen in de proeftuin van Deltawonen in Berkum, http://proeftuin.deltawonen.nl. “In het oude denken wordt de waarde van een energetisch gerenoveerde woning vaak uitgedrukt in de WOZ-waarde en de energierekening. In het vernieuwde denken hoort daar de maatschappelijke waarde bij. De waarde van een aardgasloze wijk is hierbij meer dan de oude optelsom van de waarde per woning. Als we hierbij de stijging van de energierekening voor de komende jaren netto contant maken, ontstaat er een structurele investeringsruimte”, aldus Huuskes. 
 
Verduurzamen van wijken en woningen begint met gedrag. Direct daarna volgt isoleren in combinatie met bewustwording door monitoring. Het laatste niet met een appje dat na 3 maanden niet meer interessant is maar met b.v. een digitaal bedieningspaneel dat ook de monitoring toegankelijk maakt voor de bewoners. Het doel is om mensen van onbewust onbekwaam naar bewust bekwaam te krijgen. Monitoring leidt tot data, kennis en acties!
 
Bij de selectie van wijken is big data, naast input van de netbeheerder, corporatie en gemeente met infraplannen, belangrijk. Met een rondje door de wijk zijn, op basis van deze input, ambassadeurs te vinden die begaan zijn met het milieu en hiermee dus aan de gang willen. Hierbij kan duidelijkheid van gemeenten, b.v. een ander project waarbij in 2025 de gaskraan dicht gaat, bijdragen aan initiatieven vanuit de bewoners zelf. 
 
Om verduurzamen succesvol te maken is het nodig dat de partijen inzicht hebben in elkaars verdienmodellen. Dit geldt niet alleen voor gemeenten, corporaties, en marktpartijen, maar ook voor huurders en particuliere woningeigenaren.
Klik hier voor de presentatie.
 
Als laatste bijdrage gaf Rob Tax, projectleider Alliantie Nieuwe Energie Overijssel, een toelichting op de Alliantie van 8 kernpartners uit de samenleving die samenwerken aan de doelstellingen van provincie Overijssel om in 2020 de energiedoelstellingen te behalen. Hierbij doet hij de oproep om vooral te komen tot doen, in plaats van “te blijven hangen” in beleidscycli. De Alliantie ondersteunt wijkaanpakken. Hierbij gaat het om de verandering van een sectorale aanpak naar een integrale aanpak. Dus gezamenlijk aan de slag met gemeenten, corporaties, de bouwkolom en aanbieders van nieuwe vormen van duurzame energie. Hierbij ligt het aanbod voor financiële ondersteuning voor 10 wijkaanpakken in 2018 tot 75 in 2021, voor gemeenten. Bij het opstellen van deze Warmtevisies van gemeenten in heel Overijssel is Pioneering ook actief betrokken.
 
Vanuit de Alliantie is een Expertisecentrum in ontwikkeling waarbij de volgende zaken centraal staan:
1. Geldstroom = de transitie-exploitatie “TREX”: Hoe komen we tot een totaal geldstroom als we aan de slag gaan in een wijk: vervanging riolering en energie-infrastructuur, klimaatadaptatie, verduurzamen? 
2. A. Hoe leren we van elkaar bij het betrekken van bewoners (awareness)
    B. Hoe creëren we ruimte voor financiering
3. De goede data, plus analyse daarvan
 
Aan deze punten zal in het Expertisecentrum Duurzame Wijken stevig gewerkt worden, vanuit 3 plekken in de provincie. Ook hierin zal Pioneering actief een rol spelen. De presentatie vindt u hier.
 
In de verdere discussie kwamen o.a. de volgende zaken aan de orde:
Aandachtspunt is om naast het ontwikkelen van een aanpak in een wijk ook aandacht te hebben voor het opschalen en doorontwikkelen naar andere wijken. Een van de pleidooien was om parallel aan elkaar te beginnen en direct voor te sorteren op de opschaling door hiervoor een kennis-infrastructuur op te zetten.
Verder werd er gepleit om op basis van vastgoedstrategie te komen naar “mandjes” die naar de markt weggezet worden. Dit omdat de markt ook aan zet is en we het ons niet kunnen veroorloven drie jaar op pilots te wachten en dus veel tijd te verliezen. Daarnaast werd gepleit voor het kapitaliseren van de CO2-uitstoot omdat dit direct zal bijdragen aan de reductie van de CO2-uitstoot. Ook werd opgemerkt dat inzet van techniek kan helpen bij het beïnvloeden van het gedrag en bewustwording 
 
Ter afsluiting riep dagvoorzitter Rutger Vrielink op om te komen tot onze gezamenlijke volgende stap in Twente
 
 
 

Home > Bibliotheek > Nieuws > De Twentse visie en aanpak naar CO2 -neutraal