Kennisdelen en ontmoeten
Praktijktraining BrandveiligheidAanmelden
brainstormen en kennisdelen
Regionaal verbinden
Kennisdelen in PICAANT
ProductontwikkelingAutarkische LandschapLodge

Home > Energietransitie > FAQ: Wat is Duurzaamheid?

Wat is Duurzaamheid?

Zoveel varianten in 'duurzaamheidsland', maar gebruiken we wel de juiste term...

Het veld van verduurzaming kent vele termen die geregeld langskomen in publicaties en aanpakken. Maar wat betekenen deze termen nu eigenlijk en gebruiken we ze wel goed? We merken in projecten dat velen hiermee worstelen. Gerard Salemink, de chef werkplaats duurzaamheid van Stichting Pioneering zette het voor ons allemaal even op een rijtje. 

Aardgasloos gebouw

Een gebouw dat niet is aangesloten op het fossiele aardgas. Dit hoeft niet gasloos te zijn, wanneer er groen gas wordt toegepast. 

All electric

Een gebouw dat alleen op het elektriciteitsnetwerk is aangesloten.

Autarkisch gebouw 

Een gebouw dat in de eigen benodigde energieopwekking voorziet en daarnaast voor zover mogelijk een gesloten kringloop van water en afval kent. (Autarkisch = zelfvoorzienend)

BENG: Bijna energieneutrale gebouwen 

BENG vervangt vanaf 2021 de EPC voor nieuwbouw. De drie nieuwe wettelijke eisen in BENG: 
1. De energiebehoefte van een woning is maximaal 25 kWh/m2/jaar (thermische energie). Dat is de vraag naar warmte, koeling (inclusief zomerkoeling) en ventilatie in de woning. Deze eis is vooral gerelateerd aan de bouwschil en onafhankelijk van bewonersgedrag.
2. Het primaire (fossiele) energieverbruik van een woning is maximaal 25 kWh/m2/jaar. Dat is het energieverbruik van alle installaties, inclusief warm tapwater. Ook de energiedrager, bijvoorbeeld steenkool of aardgas komt hierin tot uitdrukking. Wie zelf energie opwekt mag dit van het primaire energieverbruik aftrekken. Deze indicator is te vergelijken met de EPC nu.
3. Het aandeel hernieuwbare energie voor een woning is minimaal 50 procent. Dat is het percentage hernieuwbare energie, zoals zonnepanelen, zonneboiler, warmtepomp en (onder voorwaarden ook) biomassa, of aansluiting op een warmtenet dat wordt gevoed met restwarmte.

BREEAM: BRE Environmental Assessment Method 

BREEAM is een beoordelingsmethode om de milieubelasting van gebouwen te bepalen. Op basis van een standaard voor een duurzaam gebouw geeft het aan welk prestatieniveau een gebouw heeft. Het is ontwikkeld door het Centre for Sustainable Construction van het Britse BRE (Building Research Establishment) en wordt gebruikt om gebouwen te analyseren en te verbeteren, zowel voor het ontwerpen van nieuwe gebouwen als het beoordelen van bestaande gebouwen. BREEAM maakt gebruik van een kwalitatieve weging; als totaalscore krijgt een gebouw een waardering als pass, good, very good of excellent. 

CO2-neutraal 

Een CO2-neutraal gebouw compenseert alle emissies aan CO2 via voorzieningen in het gebouw of externe voorzieningen.

Cradle to Cradle

C2C Voor de gebouwde omgeving betekent C2C dat wijken of gebouwen een meerwaarde hebben voor de omgeving of een (eco)systeem, doordat ze meer produceren dan ze gebruiken. 

Duurzame energie

Duurzame energie is opgewekt uit bronnen die niet uitgeput kunnen raken. Met name fossiele bronnen zoals olie, steenkool, en gas zijn uitputbaar. Onuitputbare energiebronnen zijn: zonne-energie, windenergie, waterkracht, aardwarmte, getijdenstromen, biomassa en golfenergie. 

DUBOCalc/DUBOkeur

DuboCalc/DUBOkeur is een duurzaam-bouweninstrument voor bouwwerken in de Grond-, Weg- en Waterbouw (GWW) dat is ontwikkeld bij Rijkswaterstaat. Het is een softwaretool voor ontwerpers, adviseurs en beslissers om milieuprofielen van ontwerpvarianten te kunnen vergelijken. De methode is gebaseerd op de (gestandaardiseerde) LCA-methode. DUBOcalc/DUBOkeur is een (commercieel) label voor bouwproducten met een relatief lage milieubelasting. Het label wordt uitgegeven door adviesbureau NIBE.

Energie-index (EI)

De energie-index(EI) maakt een vergelijking mogelijk van de energiekwaliteit tussen woningen van hetzelfde type. De EI is niet hetzelfde als de EPC: zowel de EI als de EPC zeggen iets over de energieprestatie van een gebouw, onafhankelijk van het bewonersgedrag en de grootte van het gebouw. Ze zijn echter niet uitwisselbaar en ook niet naar elkaar om te zetten. De EPC-berekening is ontwikkeld voor de nieuwbouw, de EI-berekening is voor de bestaande bouw. Beide formules wijken van elkaar af. 

Energielabel

Energielabel: de korte benaming voor het 'energieprestatiecertificaat voor woningen en gebouwen'. Het energielabel geeft aan in welke klasse van energieverbruik een bouwwerk valt en is gebaseerd op de Energie-Index. Het energielabel is komen te vervallen, de energie index (EI) is leidend. 

Energieleverend

Een gebouw dat op jaar basis dat op jaarbasis meer energie (terug)levert dan het verbruikt.

Energieneutraal

Een situatie waarbij over een jaar gemeten het energiegebruik van een gebouwd object (woning/gebouw/wijk/kunstwerk e.d.) tenminste nul is: er wordt niet méér energie uit het gas- en elektriciteitsnet betrokken dan er vanuit duurzame bronnen aan wordt toegeleverd.     

Energieneutraal volgens VNG (Deze definitie wordt veel voor particulieren gebruikt)

Een woning is energieneutraal wanneer in, op, aan of nabij de woning jaarlijks evenveel duurzame energie wordt opgewekt als wordt gebruikt voor alle vormen van energiegebruik in en om de woning, bij standaard klimaat en standaardgebruikersgedrag (het bruto energiegebruik). In geval van opwekking nabij de woning dient de opwekking binnen de zogenaamde postcoderoos te vallen en het object/de objecten waarmee dit gebeurt juridisch en economisch verbonden te zijn met de (eigenaar van de) woning. De Energie Index van een energieneutrale woning zal ca. -0,4 zijn.
 
Omschrijving voor bewoners:
Een woning is energieneutraal wanneer op jaarbasis per saldo niet betaald hoeft te worden voor de afname van gas (aardgas of propaangas)/stookolie en elektriciteit. De opbrengsten van aan het net terug geleverde duurzame elektriciteit zijn, wanneer gas of stoololie gebruikt wordt even hoog als de kosten voor de aankoop van deze energiebronnen (herberekend naar een jaar met een normaal temperatuur verloop). De kosten voor het vastrecht worden hierbij niet meegenomen, de kosten voor de energiebelasting en de opslag voor duurzame energie wel. De kosten voor hernieuwbare energiebronnen (zoals hout pellets) worden buiten beschouwing gelaten. Uitgangpunt is dat de installatie voor de opwekking van duurzame energie eigendom van de woningeigenaar is en op of nabij de woning (binnen de postcoderoos) geplaatst is.

Energieprestatiecoëfficiënt

(EPC) Theoretisch berekend energieverbruik van een gebouw aan de hand van een genormeerde berekening, waarbij rekening wordt gehouden met het energieverbruik voor verwarming (isolatie en ventilatie), koeling, bevochtiging, ventilatoren, pompen, warm tapwater, verlichting bij een bepaald gebruikersgedrag. Deze EPC-waarde is een maat voor de energie-efficiëntie van een gebouw. Hoe lager het getal, hoe energiezuiniger het ontwerp. 

EPG Energieprestatienorm gebouwen (EPG)

De EPG is een genormeerde methode om de energieprestatie van gebouwen, zowel bestaand als nieuwbouw en zowel woningbouw als utiliteitsbouw, te berekenen. Het wordt de opvolger van de huidige EPN en zal aansluiten op de Europese norm EPBD. Overige verschillen tussen de EPG en de EPN zijn in vogelvlucht: 
• de EPG benadert het warmteverlies door ventilatie op een geheel andere manier, • de EPG maakt gebruik van een nieuw referentieklimaat, 
• de EPG berekent koeling vanuit een forfaitaire benadering, 
• de EPG bevat nu ook rekenregels voor enkele nieuwe technieken, zoals douchewaterwarmteterugwinning (DWTW), 
• de EPG bevat een gebouwschilindicator (informatieve waarde).

Energieprestatievergoeding (EPV)

De EPV is een maandelijkse vergoeding die de verhuurder in rekening kan brengen bij de huurder. Het gaat om een vergoeding voor de energielevering en de aangebrachte energiebesparende maatregelen bij een nul-op-de-meter of bijna energieneutrale woning.
Randvoorwaarden:
• Goede isolatie, dus lage warmtevraag (EPV afhankelijk van de warmtevraag maximaal € 1,40, € 1,15 of € 1,00 per m2 gebruiksoppervlak)
• Eisen aan duurzaam opgewekte energie aan de woning
• Bij renovatie voor zittende huurder: kosten huur + energiebundel (EPV + eventuele bijbetaling) is gelijk of lager dan de huur + energierekening voor de renovatie naar NoM.
Voor verdere informatie klik hier.

Gebouw gebonden energieverbruik

Het energieverbruik voor ruimteverwarming, ruimtekoeling, warmtapwater, elektriciteit voor de hiervoor benodigde installaties en (forfaitair) verlichting; verlichting is hierbij inbegrepen omdat die post in de EPC meegerekend wordt.

Gebruik gebonden energieverbruik

Het energieverbruik voor ‘huishoudelijke’ apparatuur (keuken- en kantineapparatuur, tv's, computers, kopieerapparaten, printers enz.) maar exclusief (forfaitair) verlichting (verlichting hoort bij het gebouw gebonden energieverbruik).

Groen gas

Verzamelterm voor:  
• opgewerkt biogas (vergisting van biomassa)  
• SNG (synthetic natural gas = vergassing van houtachtige biomassa) 
• stortgas (van vuilstortplaatsen), met dusdanige kwaliteiten dat het geschikt is als vervanger van aardgas.  

NoM Nul-op-de-meter

Bij een Nul op de Meter woning zijn de in- en uitgaande energiestromen voor gebouw gebonden energie (o.a. ruimteverwarming, -koeling, warm tapwater gebruik) en het gebruik van huishoudelijke apparatuur op jaarbasis per saldo nul, onder standaard klimaatcondities zoals die gelden in Nederland en bij gemiddeld gebruik van de woning, zoals vastgelegd in de ontwerpuitgangspunten en onderbouwd door Nederlandse normen. 

NoM-keur

NoM-keur, een kwaliteitskeurmerk, gaat op een aantal onderdelen verder dan de richtlijnen van de EPV-wetgeving. Anderzijds is het ook mogelijk dat een woning wel NoM is, maar niet aan de EPV-wetgeving voldoet, omdat bijvoorbeeld een iets hogere warmtevraag met extra duurzame energie wordt gecompenseerd. Vandaar dat sommigen ook de term EPV-woning gebruiken.

NoM-ready

Om in situaties verduurzamingsstappen te kunnen nemen, zonder dat latere verdergaande stappen onbetaalbaar of zelfs technisch onmogelijk worden, wordt er gewerkt aan een NoM-Ready aanpak, ofwel een ‘no-regret’ aanpak. Hierbij wordt bedacht hoe de woning of het gebouw NoM (of aardgasloos, of energieneutraal) te maken is, en wat dan een verstandige eerste stap is om nu te nemen. Daarmee kunnen desinvesteringen, hoofdbrekers en simpelweg spijt voorkomen worden.
Dit vraagt een andere aanpak, detaillering etc. dan een renovatie naar een b.v. label B. Dit, ondanks dat de energiebesparing van een eerste stap in NoM-ready vergelijkbaar kan mijn met een B of A-label-renovatie.

Nul-op-de-rekening (NoR)

De term is in opkomst, o.a. omdat nul-op-de-meter niet altijd nul-op-de-rekening betekent voor de bewoner. Bij een energierekening voor de renovatie naar NoM van
 € 300,- per maand resulteert in vaak in een zogenaamde energiebundel met naast de EPV nog een maandelijks aanvullend bedrag. De term is nog niet goed afgebakend en lijkt op de term ‘energieneutraal’ zoals gebruikt in de VNG-uitleg aan particulieren.

Salderen

Het gegeven dat de netbeheerder en de leverancier wettelijk verplicht zijn de aan het net onttrokken elektriciteit (`import`) te verrekenen met aan het energienet terug geleverde elektriciteit (`export`). De salderingsregeling voor het terug leveren van energie uit zonnepanelen blijft in ieder geval tot en met 2023 van kracht.

ZEN

Zeer Energiezuinige Nieuwbouw, van bijna energieneutraal (BENG) tot energieleverend.
‘Ik woon ZEN.nl’ is een initiatief van Aedes, Bouwend Nederland, NEPROM en de NVB. De vier brancheverenigingen (samenwerkend in ‘Lente-akkoord’) streven ernaar dat alle nieuwbouwwoningen op den duur ZEN zijn, dat wil zeggen minimaal BENG, met uitstekende opleverkwaliteit wat betreft energie en ventilatie, en met de bewoner als uitgangspunt.

Begrippen breder dan energieverbruik tijdens het gebruik van het gebouw

Circulair bouwen

Het slim gebruiken van grondstoffen, producten en goederen, zodat deze oneindig hergebruikt kunnen worden: een gesloten kringloop. Voor gebouwen betekent 'circulair' bijvoorbeeld dat materialen hergebruikt worden, maar ook dat het gebouw flexibel ingezet kan worden.

Materiaal gebonden energieverbruik

Het energieverbruik voor de bouw, inclusief productie en vervoer van de bouwmaterialen, het onderhoud en de sloop van het gebouw.

Gebaseerd op onderstaande bronnen en aangevuld met eigen definities en toelichtingen:

Duurzame begrippenlijst Rijksoverheid

Infoblad Energieneutraal bouwen

Duurzaam ondernemen/gebouwen

 

Home > Energietransitie > FAQ: Wat is Duurzaamheid?