Wonen in beweging – Vergrijzing als kans

Mensen willen het liefst zo lang mogelijk in hun eigen woning blijven wonen. Om dit te kunnen realiseren moet de woning en de service daaromheen, ook passend worden gemaakt.

• Hoe kunnen we ouderen bereiken en betrekken bij dit streven?
• Welke marktkansen liggen er voor bedrijven?
• Welke toepassingen en producten zijn er op de markt?

 Datum: 1 december 2011,

Vd Valk Hotel Hengelo, Bornsestraat 400, 7556BN Hengelo

Programma

15.30 uur                    Ontvangst met koffie en thee

16.00 uur                    Opening en begroeting Diele Biemold- Gemeente Hengelo

16.05 uur                    Vergrijzing als marktkans Rob Engbers, Woonlab

16.25 uur                    Levensbestendig ontwikkelen en bouwen Haafkes, Aannemings en                                afbouwbedrijf Haafkes

16.45 uur                    Hoe wilt ú wonen? Stichting SIR 55+

17.05 uur                    Demonstratie in een productencarrousel

17.45 uur                    Netwerkborrel

Wilt u deze middag bijwonen? Stuur uw contactgegevens voor 25 november per email naar r.driessen@hengelo.nl

Meer informatie over het project vindt u op www.wonen-in-beweging.nlof www.langzultuwonen.nl

SBR Duurzaamheidscongres 21 september 2011

Op 21 september organiseert de SBR haar jaarlijkse duurzaamheidscongres over verantwoord materiaalgebruik. Het congres vindt plaats in het Leerhotel Het Klooster in Amersfoort. Aanmelden via de website van SBR: www.sbr.nl/kenniswinkel/bijeenkomst

Het SBR-Duurzaamheidscongres maakt onderdeel uit van de Dutch Green Building Week.

Martin Liebregts van de Bouwhulpgroep zal vertellen over de afstemming van ontwerpkeuzes op de levensduur.

Michael Braungart geeft een lezing over C2C en Agnes Schuurmans van Rockwool verteld over het meten van duurzaamheid volgens internationale normen.

Verder zijn er 2 parallelle sessies. Tijdens de eerste parallelle sessie zal Elma Durmisevic namens Pioneering en de Universiteit Twente over Design for disassembly vertellen.

Presentaties duurzaamheid van zorginstellingen

Bijeenkomst KISS en Pioneering Theaterhotel Almelo

Op donderdag 7 juli jl. vond weer een interessante bijeenkomst plaats van het Kennisplatform Duurzame Gebouwde Omgeving Overijsel (KDGOO) in samenwerking met  Stichting Pioneering. Deze middag Had als thema "duurzaamheid van zorginstellingen".

De presentatie van Joram Nauta (TNO) liet zien dat de zorginstellingen op dit gebied nog een wereld hebben te winnen. Met slimme maatregelen in de bedrijfsvoering (zoals in het Erasmus Medisch Centrum te Rotterdam) is energiebesparing mogelijk tot wel 25%.

De presentatie van Fons Haafkes (aannemer te Goor) liet zien dat er nog te weinig aandacht is voor kwalitatief en flexibel bouwen in de zorgsector. Het verpleeghuis Bruggerbosch in Enschede is een voorbeeld dat laat zien dat mooie, flexibele en goede gebouwen duurzamer zijn, omdat ze langer in gebruik kunnen blijven.

De laatste spreker deze middag was Marien Breedijk. Hij heeft als projectmanager ruime ervaring met duurzaamheid bij het bouwen in de zorg. Het ‘nieuwe ziekenhuis’ heeft oog voor duurzaamheid via innovatieve maatregelen. Het nieuwe Deventer Ziekenhuis was zelfs een demonstratieproject van de EU en realiseerde een besparing van 45% ten opzichte van andere nieuwe ziekenhuizenop dat moment. In de nieuwbouw in Enschede (Medisch Spectrum Twente) past men het vernieuwende stolpconcept (met kortere verbindingen binnendoor) toe.

Verslag Workshop Woonlastenwaarborg

Welke rol moeten corporaties en marktpartijen hierbij nemen?

Ondanks het extreem warme weer waren er ruim 30 deelnemers. Het is prettig om te constateren dat een modern energetisch gebouw in verhouding dan koel is. Aanwezig waren vertegenwoordigers van gemeenten, woningcorporaties en marktpartijen.

De kernvragen van de workshop waren: Hoe maken bedrijven en corporaties de beloofde energiebesparing waar naar eigenaar-bewoners en huurders en hoe wordt voorkomen dat bewoners nonchalant energie verbruiken onder het mom van we hebben toch een verbruiksgarantie?

Tijdens de opening gaf de dagvoorzitter, Bas van der Veen, al aan dat partijen hun verantwoordelijkheid moeten nemen: als een woning uitnodigt tot oneigenlijk gebruik, dan is het ontwerp niet goed.  

De eerste presenstatie was van Onno Van Rijsbergen van het Woonbond Kennis- en Adviescentrum. In zijn algemene inleiding was zijn constatering interessant dat veel corporaties energetische verbetering van woningen technisch benaderen. Dit terwijl de bewoner er naar kijkt vanuit beleving. Denk hierbij aan bijvoorbeeld  koude voeten en tocht.  Ze spreken dus eigenlijk twee verschillende talen. Zijn uitdrukkelijke advies aan corporaties was om uit te gaan van wensen van bewoners en daar (energetische) maatregelen op aan te passen. Dan komt een project veel gemakkelijker van de grond. Ontzorgen van bewoners is daarbij een belangrijk aandachtspunt.

 Vervolgens ging hij in op hun concept voor de woonlastenwaarborg voor huurders. Het wordt toegepast in situaties waar meerdere maatregelen een structurele energiebesparing opleveren. Dus niet bij één maatregel. Bij deze opzet wordt niet uitgegaan van huurverhoging op basis van de labelverbetering, maar van huurverhoging op basis van de voorspelde besparing over de woningen gezamenlijk. Daarbij moet de huurder gemiddeld een financieel voordeel hebben. Van de voorspelde energiebesparing wordt bijvoorbeeld 70 of 85 procent als huur doorbelast. Bij het niet behalen van de besparing over het complex als geheel, wordt de huurverhoging door de corporatie met terugwerkende kracht naar beneden bijgesteld. Opvallend hierbij is dat de maatregel voor bewoners die veel energie in de oude situatie verbruikten erg voordelig en voor hen die toen al weinig gebruikten financieel nadelig kan zijn. In een getoond voorbeeld was het gemiddelde gasverbruik voor de renovatie ruim zestienhonderd m³ per jaar. Een bewoner met een jaarverbruik van 1000 m³ betaalde na de renovatie exclusief huurtoeslag € 3,80 per maand meer. Bij een jaarverbruik van 2500 m³werd dit een voordeel van € 24,70 per maand.

 De bekende angst voor ongelimiteerd energieverbruik door huurder bij garantieregelingen werd ontkracht. Ervaringen leert dat de meeste bewoners hun energetische gedrag niet (negatief) aanpassen. Het is eerder andersom. Wel is er bewust voor gekozen om uit te gaan van het gemiddelde verbruik over de groep woningen. Het is dus geen individuele garantie. Tot slot is de regeling alleen voor zittende huurders van voor de verbeteringen van toepassing.

 In de tweede presentatie Woonlastengarantie voor eigenaar-bewoners bij het project “Uw woning in de Watten ging de heer Theo van Es van de gemeente Apeldoorn aan de hand van dit voorbeeld in op het thema van de workshop. Interessant aan deze opzet is o.a. dat dit voor iedere woning individueel is. Zij gaan een fonds vormen voor het waar nodig uitbetalen van de garantie. Verder is natuurlijk nog een groot verschil met de vorige presentatie: de eigenaar beslist over zijn of haar eigen woning die hij of zij ook nog bewoont. Dit verhoogt de betrokkenheid.

Het uitgangspunt bij de aanpak van de gemeente Apeldoorn bij het project in De Watten is dat de eigenaar-bewoner direct de besparing ervaart via zijn of haar bankrekening. De duurzame lening met een rentepercentage van 2 procent is daarbij een prettige bijkomstigheid.

 De gemeente Apeldoorn heeft dit project geïnitieerd omdat marktpartijen het niet integraal oppakten. De ambitie is echter wel dat de marktpartijen het weer overnemen.

Tijdens het laatste deel van de bijeenkomst gingen de groepen zelf aan het werk met dit thema. Hierbij stonden drie vragen centraal:

1. Wat zijn de drijfveren van de verschillende partijen bij energiebesparing?
2. Onder welke condities zijn partijen bereid mee te werken aan woonlastengaranties?
3. Wat kunt u vanuit uw rol bijdragen aan woonlastengaranties?

Dit alles steeds vanuit het perspectief van eigenaar-bewoners, huurders, corporaties, overheden en marktpartijen.

De uitwerkte resultaten volgen binnenkort.

Het exacte aanpak van woonlastengaranties van de Woonbond wordt in Oost-Nederland nog niet toegepast. Wel worden her en der regelingen gehanteerd die de methode benaderen. Ook de aanpak van de gemeente Apeldoorn voor eigenaar-bewoners is erg vernieuwend. Een uitgangspunt werd door velen bevestigd:

Een huurverhoging voor een huurder of de maandelijkse financieringslasten voor een eigenaar-bewoner is een hard gegeven, maar maak dan ook de besparing hard!

De werkplaats Klimaatneutraal renoveren kijkt terug op een erg succesvolle workshop met onderdelen die interessant zijn voor zowel vervolgonderzoek als vervolgbijeenkomsten.

Onderzoek financiële haalbaarheid energetisch renoveren

In opdracht van De Woonplaats heeft de werkplaats Klimaatneutraal Renoveren (KNR) dit onderwerp onderzocht. Op basis van de renovaties van de zogenaamde rood- en grijsbouw woningen op Velve-Lindenhof in Enschede is de investering “afgepeld”, zodat de daadwerkelijke energie-investering zichtbaar wordt. Van de energie-investeringen zijn de investerings-, de onderhoudslasten en de extra opbrengsten verwerkt in een rekenmodel om de netto contante waarden te berekenen. In een excel-rekenmodel zijn allerlei variabelen in te voeren. Hierbij kun je denken aan de exploitatieperiode en een eventuele huurverhoging op mutatiebasis. Aan de inkomstenkant is uitgegaan van het puntensysteem van het toekomstige woningwaarderingsstelsel.

Het rekenmodel zal in de toekomst door De Woonplaats gebruikt worden om de financiële voor- en nadelen van energiebesparende keuzes in nieuwe renovatieprojecten te beoordelen. Het model zal in een workshop van KNR gepresenteerd worden en komt beschikbaar voor andere corporaties.